Tajemniczy ogród George’a Harrisona. Niezwykła historia Friar Park
2026-11-11, autor: kasia
[...powrót do newsów]
W 1970 roku George Harrison kupił od zakonnic podupadającą wiktoriańską posiadłość za 140 tysięcy funtów. Resztę życia poświęcił na odrestaurowanie jej jaskiń, grot i strzyżonych ogrodów – a ponad 55 lat później Friar Park wciąż należy do jego rodziny.W styczniu 1970 roku George Harrison przechadzał się po ogromnym, niszczejącym domu na wzgórzu nad Henley-on-Thames w hrabstwie Oxfordshire. Między deskami podłogi przebijała się trawa, a na zewnątrz ogrody zniknęły pod gęstwiną jeżyn i zdziczałych cisów.
Harrison miał wówczas 27 lat i wciąż był członkiem The Beatles, choć zespół dzieliły już tylko tygodnie od rozpadu. Mimo to zdecydował się na zakup. Posiadłość miała stać się jego domem, studiem nagraniowym i wielkim życiowym projektem na kolejne trzy dekady.
Ekscentryczny prawnik, który ją zbudował
Friar Park był dziełem sir Franka Crispa – zamożnego londyńskiego prawnika i zapalonego ogrodnika amatora. W 1889 roku kupił on ziemię na obrzeżach Henley i wzniósł rozległą neogotycką rezydencję, ukończoną w połowie lat 90. XIX wieku, z wieżami, iglicami i grubo ponad setką pokoi.
Sam dom robił ogromne wrażenie, ale prawdziwym widowiskiem były otaczające go tereny. Crisp wypełnił je niespodziankami: jaskiniami, podziemnymi korytarzami, podziemnym jeziorem, po którym można było pływać łodzią, magicznie oświetlonymi grotami oraz ogromnym alpejskim ogrodem skalnym zwieńczonym modelem szczytu Matterhorn, zbudowanym z tysięcy ton kamienia.
Crisp nie był też pozbawiony poczucia humoru. Uwielbiał krasnale ogrodowe i porozstawiał ich na terenie posiadłości całe mnóstwo. W jednym ze stawów tuż pod powierzchnią wody ukryto kamienne stopnie, dzięki czemu odwiedzający sprawiali wrażenie, jakby chodzili po wodzie. Za jego życia ogrody były regularnie udostępniane publiczności.
Upadek i widmo rozbiórki
Po śmierci Crispa w 1919 roku posiadłość przechodziła w ręce kolejnych właścicieli. Na początku lat 50. kupiło ją katolickie zgromadzenie zakonne – siostry salezjanki św. Jana Bosko – które wykorzystywało budynek do celów edukacyjnych.
Zakonnic nie było jednak stać na utrzymanie tak ogromnego majątku. Ogród, nad którym niegdyś czuwały dziesiątki ogrodników, powoli popadał w ruinę. Jeziora się zamuliły, ze szklarni zniknęły szyby, a sam dom zaczął niszczeć i gnić.
Pod koniec lat 60. Friar Park był w tak opłakanym stanie, że spodziewano się jego wyburzenia. Wtedy pojawił się kupiec, który dostrzegł w nim coś wartego ocalenia.
Beatles kupuje ruinę
Harrison nabył Friar Park w styczniu 1970 roku za 140 tysięcy funtów, a w marcu wprowadził się tam ze swoją ówczesną żoną, Pattie Boyd. Nie na wszystkich miejsce to zrobiło dobre wrażenie – John Lennon miał podobno uznać je za ponure.
Sam Harrison był jednak zafascynowany. Później wspominał, że posiadłość zostawiono na pastwę czasu, bo „nikogo nie obchodziła”. Jego natomiast ciekawiło w niej niemal wszystko – od osobliwych inskrypcji Crispa po ukryte jaskinie.
Część domu zamienił również w studio nagraniowe. Powstała tam spora część jego późniejszej twórczości, a wyjątkowy charakter posiadłości przeniknął do samej muzyki. Zdjęcie na okładkę albumu All Things Must Pass z 1970 roku wykonano na trawniku we Friar Park, a muzyk napisał nawet piosenkę poświęconą sir Frankowi Crispowi.
Przywracanie ogrodom dawnego blasku
Odnowienie Friar Park wymagało powolnej, fizycznej pracy. Harrison osobiście karczował jeżyny, odbudowywał ścieżki oraz skalne konstrukcje i stopniowo odsłaniał elementy krajobrazu ukryte przez lata. W latach 80. odkrył nawet na nowo zapomniane jaskinie, w których wciąż stały krasnale.
Ogrodnictwo stało się jedną z największych pasji jego życia. Spędzał w ogrodzie długie godziny, pracując czasem aż do wieczora, i nieraz powtarzał, że woli sadzić drzewa niż być celebrytą. Niegdyś splątany ogród formowanych, strzyżonych cisów powoli odzyskiwał dawne kształty.
W pracy towarzyszyła mu jego druga żona, Olivia. Para pobrała się w 1978 roku, a ich syn, Dhani, dorastał właśnie we Friar Park.
Rodzinny dom ponad 55 lat później
George Harrison zmarł w 2001 roku. Olivia kontynuowała dzieło renowacji posiadłości – ze szczególnym uwzględnieniem ogromnego ogrodu skalnego, należącego do największych w Anglii. Dziś zarówno dom, jak i ogrody są wpisane na listę zabytków ze względu na swoją wartość historyczną, a prace nad ogrodem trwają do dziś.
Ponad pół wieku po zakupie przez Harrisona Friar Park wciąż pozostaje prywatnym domem jego rodziny. Ogrody nie są regularnie otwarte dla zwiedzających, choć na przestrzeni lat można je było oglądać na fotografiach, w książkach i filmach dokumentalnych.
Dlaczego ta historia wciąż porusza
Friar Park z łatwością mógł zostać zrównany z ziemią i zastąpiony nową zabudową. Przetrwał jednak dlatego, że znalazł się jeden kupiec, który dostrzegł wartość w dziwnym, zaniedbanym miejscu i był gotów poświęcić dekady na to, by się nim zaopiekować.
Tak właśnie często udaje się ocalić zabytkowe budynki i ogrody. Potrzebują one nie tylko pieniędzy, ale i kogoś wystarczająco cierpliwego, kto będzie je mozolnie naprawiał jeszcze długo po tym, jak opadnie pierwsza ekscytacja. Dla George’a Harrisona ta powolna, wytrwała praca stała się częścią tego, kim był.
source: British_Heritage, kategoria: inne
(wizyt: 13)
Copyright 2002 - 2026 by Blue Meanies: Andrzej, Kasia