Tajemniczy „teledysk” do utworu „Penny Lane” The Beatles z 1967 roku

2026-02-03,  autor: kasia  
[...powrót do newsów]

Zrealizowany w 1967 roku jako wizualne dopełnienie klasycznego utworu Paula McCartneya „Penny Lane”, ten rzadko pokazywany krótki metraż rezygnuje z psychodelii na rzecz realistycznego portretu liverpoolskich ulic i osiedli. Trzyminutowy film, niemal całkowicie nieznany i owiany aurą tajemnicy, powstał w tym samym roku, w którym piosenka zadebiutowała na podwójnej stronie A wraz ze „Strawberry Fields Forever”. Ten wspólny hit duetu Lennon-McCartney został ostatecznie powstrzymany przed zdobyciem szczytu listy przebojów przez „Release Me” Engelberta Humperdincka. Czy gdyby film Iana McMillana był wówczas szerzej znany, zdołałby przechylić szalę zwycięstwa na korzyść Beatlesów?

W przeciwieństwie do innych produkcji muzycznych, a tym bardziej późniejszych wideoklipów popowych, obraz zatytułowany „Memory” nigdy nie trafił do telewizji. Jego obieg ograniczał się do klubów filmowych i pokazów w kinach niezależnych. Nakręcony na taśmie 35 mm, utrzymany w tonacji znacznie bardziej tradycyjnej niż ówczesna moda na rwane, psychodeliczne filmy nurtu underground, najpewniej nie wzbudził większego zainteresowania w kręgach Arts Labs czy podczas multimedialnych happeningów. Tam królowały zazwyczaj projekcje z przenośnych rzutników 16 mm, łączone z płynnymi pokazami świateł (liquid light shows). Choć The Beatles w czasie pisania „Penny Lane” byli już całkowicie zanurzeni w fazie psychodelicznej, MacMillan w swoim skromnym, subtelnym dziele postawił na podejście realistyczne i melancholijne. Ulice, domy i sklepy Liverpoolu ożywają tu dzięki czułemu skupieniu na fakturze cegieł, bryłach budynków, deszczówce i świetle słonecznym.

Ian MacMillan i powrót do współpracy z McCartneyem

MacMillan miał już wtedy doświadczenie w komercyjnym kinie fabularnym i wywodził się z zupełnie innego środowiska niż twórcy skupieni wokół filmu alternatywnego późnych lat 60. W swoich wcześniejszych projektach, gdzie niezmiennie pełnił funkcję operatora, pracował między innymi przy „Violent Playground” (1958) Basila Wrighta – surowym filmie dotykającym problemów społecznych. „Memory”, oglądane w niedawno odrestaurowanej wersji, ukazuje niezwykły zmysł MacMillana do detalu i oddawania ducha miejsca. Tę umiejętność doskonalił przez kolejne pół wieku, reżyserując jedenaście własnych krótkich metraży dla kina i telewizji, a w późniejszym czasie współprowadząc odnoszącą sukcesy agencję reklamową McMillan and Hughes.

W 1982 roku zdobył Złotego Lwa na festiwalu w Cannes za reklamę piwa John Smith’s. Dwa lata później, w 1984 roku, powrócił do współpracy z kręgiem The Beatles jako autor zdjęć do pełnometrażowego filmu muzycznego McCartneya z epoki post-MTV – „Give My Regards to Broad Street”. Czy obaj panowie rozmawiali kiedykolwiek o „Memory”? Tego pewnie nigdy się nie dowiemy, jednak dbałość tego wczesnego filmu o detale codzienności, zmontowana momentami w sposób bardzo dosłownie podążający za tekstem piosenki, mogła skłonić muzyka do refleksji.

Poza czasem

Dzisiejszy seans „Memory” nie tylko przenosi nas w czasy jego powstania i dynamiki społecznej lat 60., ale skłania też do myślenia o każdym momencie, w którym puszki z taśmą były odkurzane, a te trzy minuty materiału trafiały na projektor. Każdy taki pokaz zostawiał na emulsji kopii delikatne (lub mniej subtelne) piętno – fizyczny zapis historii filmu. Możliwość obejrzenia tego dzieła w wersji cyfrowej jest równie fascynująca: pozwala ujrzeć obraz takim, jakim był na samym początku, gdy kopie lśniły nowością. Poprzez tak silne skupienie na konkretnych lokalizacjach i niemal całkowite wykluczenie ludzi z kadru, „Memory” łączy się z czymś, co istnieje poza czasem.

Teledysk można obejrzeć na stronie BFI. Film jest dostępny również pod tym Linkiem.

Więcej na temat Penny Lane / Strawberry Fields Forever:
2026-02-03: Tajemniczy „teledysk” do utworu „Penny Lane” The Beatles z 1967 roku,
2017-03-07: "Strawberry Fields Forever" i "Penny Lane" znajdą się na rocznicowym wydaniu "Sierżanta Pieprza",
2014-10-20: Czy John Lennon spełnił prośbę hiszpańskiego nauczyciela?,
2014-08-06: "Strawberry Fields Forever" w wykonaniu La Santa Cecilia,
2011-05-06: Trębacz, który zagrał Penny Lane, nie żyje.,
2006-07-12: Ulica Penny Lane zachowa nazwę mimo niechlubnej przeszłosci Jamesa Penny,
1967-02-17: W Anglii ukazuje się singiel wszech czasów Penny Lane / Strawberry Fields Forever,
1967-02-05: Pierwszy dzień kręcenia teledysku do "Penny Lane" - przerwa w pubie Salway Arms,
1967-01-31: Drugi dzień kręcenia filmu promocyjnego do Strawberry Fields Forever,
1967-01-11: Drugi Koncert Brandenburski Bacha inspiracją dla Penny Lane,
1966-12-29: Beatlesi rozpoczynają nagrywanie "Penny Lane",
1966-11-24: Rozpoczyna się nagrywanie Strawberry Fields Forever,