The Beatles Polska. Info.

Paul McCartney pod lupą: Czy dokument „Man on the Run” to pozycja obowiązkowa?

2026-02-16,  autor: kasia  
[...powrót do newsów]

Morgan Neville, twórca znakomitych dokumentów muzycznych, tym razem bierze na warsztat solową dekadę Paula McCartneya. Man on the Run to próba uchwycenia fenomenu człowieka, który po rozpadzie najważniejszego zespołu w historii musiał udowodnić sobie i światu, że wciąż potrafi tworzyć rzeczy wielkie.

Prezentujemy tłumaczenie recenzji autorstwa Paula Sinclaira, która pierwotnie ukazała się na łamach serwisu Super Deluxe Edition. Przed premierą filmu w serwisie Amazon Prime sprawdzamy, dla kogo tak naprawdę powstał ten dokument – dla niedzielnego słuchacza radiowych hitów czy dla badaczy twórczości Maki, którzy wypatrują na ekranie każdego niepublikowanego wcześniej kadru.


Zapytaj przeciętną osobę o dokonania Paula McCartneya w latach 70., a prawdopodobnie otrzymasz odpowiedź zawierającą wzmianki o Band on the Run, „Live and Let Die”, „Mull of Kintyre” (jeśli to Brytyjczyk) i być może o jednym lub dwóch przebojowych singlach Wings, takich jak „With A Little Luck” czy „Let ‘Em In”. To by było na tyle. Tymczasem zagorzali fani McCartneya (winny, przyznaję się bez bicia) potrafią prawdopodobnie powiedzieć, kiedy ukazały się poszczególne albumy, kto na nich grał, czy były to płyty Wings, czy nie (trzy nie były) i w którym miejscu na świecie Paul je nagrywał (lubił podróżować).

Z tego powodu fani McCartneya prawdopodobnie będą cieszyć się nowym filmem dokumentalnym Morgana Neville’a Man on the Run znacznie mniej niż niedzielni widzowie, po prostu dlatego, że ta historia jest im o wiele lepiej znana. To opowieść, która została już opowiedziana w odcinkach w luksusowych edycjach Archive Collection ośmiu albumów Wings/McCartneya wydanych w latach 1970–1979. Historia ta pojawiła się już wcześniej w formie dokumentu, stworzonego przez samego McCartneya, w Wingspan z 2001 roku, a ostatnio w dwóch wybitnych tomach McCartney Legacy Allana Kozinna i Adriana Sinclaira.

Nie oznacza to, że Man on the Run nie ogląda się z przyjemnością, ale to przedsięwzięcie jest zdecydowanie skierowane do fana o powierzchownym zainteresowaniu, a próg wejścia jest odpowiednio niski, skoro poza krótką obecnością w kinach (jako „wydarzenie kinowe”) – pod koniec tego miesiąca będzie można go obejrzeć w serwisie Amazon Prime.

Film Neville’a szeroko wykorzystuje materiały archiwalne, w tym mnóstwo domowych nagrań wideo Paula, aby opowiedzieć historię o tym, jak McCartneyowi udało się „zrobić to wszystko jeszcze raz” po wyczerpującej, twórczej intensywności dokonań The Beatles w latach 60. Paul jest naszym głównym narratorem (wykorzystano nowe wywiady), ale towarzyszy mu szereg innych głosów, które czasem oferują alternatywny (a nawet sprzeczny) punkt widzenia i okazjonalnie osadzają wydarzenia w kontekście historycznym. Wśród nich są różni członkowie Wings, brat Mike „McGear” McCartney, Aubrey „Po” Powell, Mick Jagger, Nick Lowe, dziennikarz i pisarz Peter Doggett, Chris Thomas (współproducent Back to the Egg z 1979 roku), Chrissie Hynde, Sean Ono Lennon i wielu innych. Niektóre z tych wywiadów mogą być stare, po prostu dlatego, że danej osoby nie ma już wśród nas, i nikt – w tym Paul – nie jest pokazany przed kamerą jako „gadająca głowa”; wszystko jest narracją: dźwiękiem odtwarzanym na tle materiału filmowego.

Neville to świetny filmowiec (jego film z 2024 roku STEVE! (martin) dokument w 2 częściach był znakomity i poruszający), a opowieść prowadzona jest z energią, ze stosunkowo szybkim montażem i świetną grafiką, gdzie obrazy są czasem nakładane na siebie, a nasz protagonista zostaje wycięty z jednej sceny i przechodzi do innej. Jest to atrakcyjne wizualnie i często opatrzone nieznanymi motywami muzycznymi (instrumentalna wersja „Uncle Albert/Admiral Halsey” lub demo „Silly Love Songs”).

Nasza historia zaczyna się w momencie rozpadu The Beatles i obejmuje typowe wątki o tym, jak John rozbił grupę, ale „nikomu nie powiedział”, tylko po to, by winą obarczono Paula, gdy ten w swoim głośnym komunikacie prasowym towarzyszącym albumowi McCartney przyznał, że on i John raczej nie będą już razem pracować (materiał filmowy przedstawiający kogoś dosłownie rozdającego te komunikaty prasie przed budynkiem pod adresem 3 Savile Row to tylko jeden z wielu fascynujących klipów). McCartney wycofuje się do Szkocji, zastanawia się, czy kiedykolwiek napisze jeszcze piosenkę i przez chwilę zagląda do kieliszka, ale ma obok siebie nową żonę Lindę, która trzyma go przy ziemi, a także odludną farmę i mnóstwo owiec! Ale Paul w końcu bierze się w garść i w październiku 1970 roku leci do Nowego Jorku, by nagrać płytę, która stanie się albumem Ram.

Ram nie zostaje w tamtym czasie szczególnie dobrze przyjęty (Sean Ono Lennon nazywa go w filmie arcydziełem), a Paul wraca do Wielkiej Brytanii, by założyć Wings z Lindą w zespole, wraz z Dennym Lainem i perkusistą Dennym Seiwellem. Krytycy nie są pod wrażeniem pierwszego albumu, Wild Life, ani jego następcy, Red Rose Speedway (do tego czasu dołączył Henry McCullough), ale światowy hit Band on the Run, który podbił listy przebojów, przywraca reputację Paula i przez następne kilka lat Wings zmieniają się z nieco chaotycznego, embrionalnego zespołu grającego na brytyjskich uniwersytetach (za wstęp w wysokości 50 pensów) i hipisowskiej ekipy podróżującej po Europie autobusem z otwartym dachem, w wszechpotężne gwiazdy rocka przemierzające Amerykę Północną prywatnym odrzutowcem, z ekwipunkiem przewożonym w trzech ogromnych ciężarówkach z napisami „WINGS”, „OVER” i „AMERICA” na dachach.

Choć „Mull of Kintyre” staje się najlepiej sprzedającym się brytyjskim singlem wszech czasów w 1977 roku (i do dziś pozostaje najlepiej sprzedającym się singlem w Wielkiej Brytanii niebędącym wydawnictwem charytatywnym), w tej opowieści pojawia się lekki element „wzlotu i upadku”, gdyż późniejsze albumy nie odnoszą już takich sukcesów, Wings przerywają koncertowanie (Linda zachodzi w ciążę z Jamesem), Paul zostaje aresztowany w Japonii, a John Lennon zostaje zamordowany w grudniu 1980 roku. Film kończy się teledyskiem do „Coming Up”, symbolizującym świt nowej ery. Paul jawi się w swojej narracji jako typowo uprzejmy człowiek, ale co istotne, nie zbacza z dobrze znanych anegdot i schematów, z którymi fani McCartneya są tak obeznani. Koła jego powozu trzymają się mocno wyżłobionych kolein historii i nie próbują obrać alternatywnej drogi ani zaoferować nowych perspektyw. W mroczniejszych okresach, takich jak czas tuż po rozpadzie The Beatles, konieczność pozwania kolegów z zespołu, bałagan związany z Allenem Kleinem czy ból po śmierci Johna, wciąż ma się wrażenie, że Paul nie otwiera się w pełni, a ukryte warstwy pozostają niezbadane. Czy otrzymujemy publicznie akceptowaną wersję wydarzeń powtórzoną w filmie, czy to po prostu tak właśnie wyglądało? W filmie Paul po raz kolejny mówi, że cieszy się z „pogodzenia się” z Johnem, ale wciąż nie wiemy dokładnie, kiedy widzieli się po raz ostatni i jaka była prawdziwa natura ich relacji w tamtym czasie. Tylko Paul mógłby nam to naprawdę powiedzieć, a to była jego szansa. Sean Ono Lennon jest jednym z najlepszych rozmówców i wykazuje się dużą wnikliwością, komentując niesławną reakcję Paula „it’s a drag” (co za pech) na wieść o morderstwie Johna, gdy 9 grudnia 1980 roku, po wyjściu z Air Studios przy Oxford Circus w centrum Londynu, podsunięto mu mikrofon pod nos.

Poczucie zagrożenia wydaje się czasem przesadzone na potrzeby narracji. Do 1970 roku, oprócz niesamowitego wkładu w The Beatles, Paul pisał piosenki dla innych artystów i skomponował muzykę do filmu (The Family Way), więc wiarygodność jest nieco naciągana, jeśli mamy wierzyć, że McCartney nie był pewien, czy poradzi sobie sam. Linia czasu również nie sugeruje człowieka zagubionego w spirali zwątpienia i odurzonego alkoholem. Wciąż nagrywał z George’em i Ringo w styczniu 1970 roku, jego album McCartney ukazał się w kwietniu, Let it Be wydano w maju, a pięć miesięcy później Paul był w Nowym Jorku, przesłuchując muzyków do Ram.

Na korzyść Paula przemawia fakt, że film nie jest jedynie laurką dla jego poglądów i opinii. Tuż przed odlotem zespołu do Lagos, by nagrać Band on the Run, Denny Seiwell i Henry McCullough oświadczają, że nie lecą i informują McCartneya, że odchodzą z zespołu. W komentarzu Seiwell stwierdza, że płacono im grosze (o czym powiedział SDE kilka lat temu), a McCullough z niedowierzaniem zauważa, że odeszło dwóch członków zespołu, a Paul nie pomyślał, by zapytać dlaczego. McCartney nie wykorzystuje tej okazji, by powiedzieć, że żałuje braku większej hojności; zamiast tego próbuje bronić takiego traktowania, rzucając słabą linię o tym, że „nie pracuje w księgowości”, co jest graniem roli niewinnego lidera zespołu, który nie wie, jak te rzeczy działają, a nie przebiegłego muzyka budującego wydawnicze imperium z pomocą teścia i szwagra.

Nick Lowe, który supportował Wings na wczesnej trasie, pozytywnie wypowiada się o byciu świadkiem Paula w blasku reflektorów, ale później krytykuje singiel „Mary Had A Little Lamb”. Kiedy ktoś w narracji wspomina, że muzyka rockowa powinna nieść ze sobą niebezpieczeństwo, bunt i protest, a Paul był zbyt udomowiony i konwencjonalny, McCartney mówi obronnie, że „nie każdy chce to robić lub potrafi to robić” (każdy, kto słyszał „Give Ireland Back to the Irish”, może się z tym zgodzić).

Paul mówi, że uważał skład z trasy Wings Over America za najlepszą wersję Wings, czego – o ile pamiętam – wcześniej nie mówił, i przyznaje, że był „idiotą” w związku z aresztowaniem w Japonii (choć nie do końca kupuję jego teorie o autosabotażu). Chrissie Hynde oferuje prawdopodobnie najciekawszy wgląd w całym filmie, gdy pyta na głos, czy człowiek naprawdę się zmienia, gdy staje się tak sławny jak Paul McCartney. Dochodzi do wniosku, że osoba pozostaje taka sama, ale świat wokół niej się zmienia, co w domyśle może oznaczać to samo.

Szczerze mówiąc, to nie wina Morgana Neville’a ani Paula McCartneya, jeśli widz jest już doskonale obeznany z opowiadaną historią; mogliby oni słusznie zauważyć, że fakty są faktami, a to, jak Paul je pamięta, jest całkowicie uprawnione i spójne z wcześniejszymi relacjami. Dokument jest pełen bardzo rzadkich, a czasem nigdy wcześniej niewidzianych materiałów filmowych, w tym prób Wings z lutego 1972 roku w ICA w Londynie oraz z 1980 roku przed trasą po Japonii, która nigdy się nie odbyła (Paul przypomina wszystkim, jak idzie „With A Little Luck”). Z rozbawieniem dostrzegłem Paula z rodziną, prawdopodobnie w 1987 roku, ubranego w promocyjną koszulkę z grafiką z jego singla „Press” z 1986 roku.

Dla niedzielnego widza Man on the Run to świetna zabawa, pędząca przez lata 70. z tą samą determinacją i wigorem, co sam Paul McCartney w tamtych czasach. Dwugodzinny czas trwania mija błyskawicznie, a film maluje wzloty i upadki tamtej ery grubymi pociągnięciami pędzla. Nie jest to medytacja nad sławą, nie zgłębia poważnie tego, co Paul stracił, nie mając Lennona jako partnera w pisaniu, ani nie jest to opowieść o odkupieniu, skoro Paul był milionerem i gwiazdą rocka w latach 60. i pozostał nim w latach 70. Paradoksalnie, film przypomina przeciętny album Wings: świetna zabawa, kilka zdecydowanie jasnych punktów, ale pozostaje irytujące uczucie, że brakuje mu głębi i mógłby być znacznie lepszy. Dla zagorzałych fanów i badaczy Maki książki McCartney Legacy pozostają ostatecznym świadectwem tej ery.

Paul McCartney: Man on the Run można oglądać w kinach przez ograniczony czas od 29 lutego 2026 roku, a od 27 lutego będzie dostępny w serwisie Amazon Prime.