Beatlemania w latach sześćdziesiątych w Polsce

2019-05-05,  autor: kasia  
[...powrót do newsów]

Przenosimy się do roku 1964. Na całym świecie rozprzestrzenia się Beatlemania. Dociera również do Polski. Wszyscy pragną zrozumieć i wyjaśnić fenomen Wielkiej Czwórki.

Na odwagę zbiera się Wiesław Górnicki, korespondent "Życia Warszawy" w Ameryce, który później gorzko żałuje swojej syntezy o chłopcach z Liverpoolu.

Najtrafniej oddaje charakter zespołu przekład słowa "The Beatles" na "Bałwany". Działalność artystyczna polega głównie na tupaniu. Następnie na śpiewaniu, jeśli to słowo ma jakikolwiek sens. Bałwany wydają po prostu przez cały program serię gardłowych warknięć. Wreszcie Bałwany grają, tzn. uderzają kijem w bęben, ale tak aby przypadkiem nie powstało wrażenie rytmu. Ten ryk atawistycznego barbarzyństwa… ta masowa, powszechna ekstaza nad byle nieostrzyżonym matołem, ten rodzący się kult tupetu, zgrywu i wygłupu.

Młodzi ludzie nie gęsi, też Beatlesów znają. Redakcja „Życia Warszawy” zostaje zawalona lawiną listów protestacyjnych, w rezultacie czego zespół redakcyjny w specjalnym artykule odcina się od opinii własnego korespondenta.

W prasie krajowej ukazuje się sporo rzeczowych informacji na temat The Beatles. Zajmują się tym nie tylko „Jazz” czy „Przekrój”, ale również takie pisma jak „Sztandar Młodych”, „Walka Młodych” i szereg innych pism „walczących” (z cieniem).

W marcu reporterzy Radia Wolna Europa, Henryk Rozpędowski używający pseudonimu Stanisław Julicki wraz z Józefem Ptaczkiem udają się z misją do Anglii. Dziennikarze obrali sobie za cel rozmowę z Beatlesami. I o dziwo – udaje im się to. Polscy dziennikarze przeprowadzają z nimi obszerny wywiad, rejestrują na taśmie kilkanaście innych wywiadów i mnóstwo dźwięków. Powstaje wydanie specjalne „Zielonej Fali”. Audycja wyemitowana zostaje w maju na antenie Radia Wolna Europa. W angielskim wydaniu leci również na amerykańskiej A.F.N. Także inne rozgłośnie proszą o kopie tego programu.

Następnie, dziennikarz Tom A. Cullen pracujący dla Newspaper Enterprise Association (NEA) pisze ogólnokrajowy artykuł „"Radio Free Europe at 14: Window of Words on World". Notatka ukazuje się w różnych amerykańskich gazetach, włączając Washington Post. Czytamy w niej:

Odpowiedź na audycję była porażająca. Młodzi ludzie domagają się więcej. Według najnowszych wieści, beatlesowskie peruki cieszą się szaleńczą popularnością w Warszawie. Ale lekka rozrywka, taka jak The Beatles, to tylko niewielka część całkowitej produkcji Radia Wolna Europa. Większość programów opiera się na wiadomościach, komentarzach politycznych, rozmowach kulturalnych i religijnych.

Artykuł ilustruje fotografia redaktorów Radia Wolna Europa – Henryka Rozpędowskiego i Józefa Ptaczka udzielających krótkiej lekcji języka polskiego Johnowi Lennonowi.

Na koniec Cullen przytacza list napisany przez 22-letnią Czeszkę: Nie pozwolono mi iść na uniwersytet ... Wasze transmisje są moim jedynym oknem na świat.

Zapisu audio programu nie udało nam się zdobyć, ale obszerne fragmenty opublikowano w miesięczniku „Na Antenie”. (Update: Audycja w wersji audio jest już dostępna!)

Specjalne podziękowania ślemy "macho" i Dariuszowi Szurko za podesłanie materiałów.

C.D.N.

Więcej na temat Zielona Fala:
2023-07-01: Mark Lewisohn o polskich tropach w historii The Beatles - wywiad dla Radia Lublin,
2019-05-06: Gdyby nas do Polski zaproszono, pojechalibyśmy tam z przyjemnoscią – Beatlesi w wywiadzie dla RWE,
2019-05-05: Beatlemania w latach sześćdziesiątych w Polsce,
1964-03-03: Polscy dziennikarze RWE przeprowadzają wywiad z Beatlesami,